HET WILDE WESTEN
Het "Wilde Westen", ook wel de American Frontier of het Oude Westen genoemd, was de pionierssamenleving in het Westen van de Verenigde Staten tijdens de 19e eeuw. Het was een periode van snelle expansie van de VS, goudkoorts, cowboycultuur en gewapende conflicten. Gebieden waar nauwelijks of geen wetten golden en het recht van de sterkste heerste.
- Pioniers en goudzoekers: Mensen trokken westwaarts voor grond, goud en een nieuw bestaan.
- Cowboys: zij waren essentieel voor het verplaatsen van vee, in de tijd dat er nog geen hekken stonden (de open range).
- Conflicten: er waren felle conflicten met de oorspronkelijke bewoners (Indianen) en veel geweld door outlaw-bendes.
Hoewel de uitbreiding naar het Westen al eerder begon, wordt de "gouden eeuw" van het Wilde Westen vaak geplaatst in de tweede helft van de 19e eeuw. De kernperiode is tussen 1850 en 1900. De jaren direct na de Amerikaanse Burgeroorlog (1865–1895) worden beschouwd als de echte tijd van de legendarische cowboys en gunfighters. Rond 1890 werd de grensstreek als "gesloten" beschouwd en verdween het Wilde karakter langzaam door de komst van de spoorweg, de telegraaf en uitbreiding van de wetgeving.
HET FEITELIJKE GEBIED: DE 'GREAT PLAINS'
Het Wilde Westen was geen vaste staat, maar verplaatste zich mee met de grens (frontier) die steeds verder naar het Westen trok. Het ging vooral om gebieden ten Westen van de Mississippi: de Great Plains, of de Grote Vlakten.
De Grote Vlakten zijn een uitgestrekt, semi-aride grasland op grote hoogte, dat zich uitstrekt van Canada tot Texas, gelegen tussen de 97e meridiaan en de Rocky Mountains. Deze regio, die voornamelijk delen van 10 Amerikaanse staten en 3 Canadese provincies omvat, staat bekend om zijn vlakke landschap, droge klimaat en belangrijke rol in de wereldwijde landbouw, met name de tarwe- en veeteelt.
BELANGRIJKSTE VERSCHILLEN EN VERGELIJKINGEN
- Geografie versus het Mid Westen: De Grote Vlakten worden vaak verward met het Mid Westen, maar ze zijn wel degelijk verschillend. De Vlakten zijn droog/halfdroog, terwijl het Mid Westen (in de buurt van de Grote Meren) natter is. De Vlakten strekken zich uit van Texas tot Canada en omvatten staten als Montana, Nebraska en Kansas.
- Vlaktes versus prairies: De Grote Vlaktes worden vaak verdeeld in twee zones: de hogere, nattere "prairie" in het oosten en de lagere, drogere "vlaktes" (of steppe) in het Westen, nabij de bergen.
- Klimaat: De regio wordt gekenmerkt door extreem, vaak heftig weer, met hete zomers en koude winters. Het staat ook bekend als de "Dust Bowl"-regio.
- Landbouw en ecologie: Oorspronkelijk een belangrijk leefgebied voor buffels (bizons) maar meer dan 40% van het gebied is omgezet in landbouwgrond.
- Hoogteverschil: In tegenstelling tot wat men zou denken, is het gebied "vlak", maar de vlaktes stijgen geleidelijk van ongeveer 365 meter in het oosten tot meer dan 1800 meter in de buurt van de Rocky Mountains.
De belangrijkste betrokken staten (of gedeelten ervan) van de VS zijn: Montana, North Dakota, South Dakota, Wyoming, Nebraska, Kansas, Colorado, Oklahoma, Texas en New Mexico. En de Canadese provincies: delen van Alberta, Manitoba en Saskatchewan.
De Great Plains en de prairies worden vaak als synoniemen gebruikt, maar er is een nuance: de Great Plains zijn het geografische gebied (een uitgestrekte hoogvlakte ten oosten van de Rocky Mountains), terwijl de prairie het type ecosysteem/grasland is dat dit gebied grotendeels bedekt. Het is de "grasvlakte van Noord-Amerika", die zich uitstrekt over de VS en Canada.
DE MIDWEST
De Midwest (Midden- Westen) is een van de vier officiële geografische regio's van de Verenigde Staten, gelegen in het noorden en midden van het land. De regio omvat de volgende 12 staten: Illinois, Indiana, Iowa, Kansas, Michigan, Minnesota, Missouri, Nebraska, North Dakota, Ohio, South Dakota en Wisconsin.
Kortom: Het Wilde Westen was een dynamische, vaak wetteloze pionierssamenleving in de westelijke helft van de VS, die zijn absolute hoogtepunt kende in de 30 jaar na de Amerikaanse Burgeroorlog (1865-1895). Veel van wat we zien in tv-series en films (zoals de grote schietpartijen in de hoofdstraat) is behoorlijk geromantiseerd en overdreven in vergelijking met de historische werkelijkheid.
COWBOYS EN WESTERNS OP TV
Behalve de talloze speelfilms die zich afspeelden in het Wilde Westen bestonden er in de jaren '60 ook een tweetal zeer populaire tv-series: 'Bonanza' en 'Rawhide'.
BONANZA
Bonanza was een Amerikaanse westerntelevisieserie die oorspronkelijk werd uitgezonden op NBC van 1959 tot 1973. De serie, die zich afspeelt in de jaren 1860, volgt het leven van de Cartwright-familie op hun ranch de Ponderosa, nabij Lake Tahoe in Nevada en Virginia City, een echte westernstad. De serie staat bekend om zijn kleurrijke beelden (een van de eerste in kleur) en een herkenbare tune aan het begin van elke aflevering. Het toonde vaak maatschappelijke thema's en moraal door de ogen van de rechtvaardige Cartwrightfamilie. Ze verdedigden hun land en hielpen de lokale gemeenschap. De familie Cartwright bezat er een gigantisch stuk land, dat op de kaart aan het begin van het intro-filmpje van de serie (zie verderop)een groot deel rond het meer besloeg. Het was een van de langstlopende en meest invloedrijke westerns in de Amerikaanse televisiegeschiedenis.
Bonanza werd gecreëerd door David Dortort en was een van de eerste televisieseries die in kleur werd gefilmd. De serie was bedoeld als uithangbord voor NBC’s kleurentelevisie en droeg bij aan de snelle verspreiding van dat medium. De titel verwijst naar de term voor een rijke goud- of zilvervondst, passend bij de mijnbouwomgeving van Nevada. Het uit het Spaans afkomstige woord bonanza betekent een plotselinge meevaller, een buitenkansje of een bron van grote welvaart. Het wordt ook wel gebruikt als synoniem voor een 'goudmijn' of een situatie waarin er een enorme hoeveelheid van iets waardevols of gewilds beschikbaar is.
In 1972 overleefde Dan Blocker (Hoss) een operatie niet en overleed op 43-jarige leeftijd. Bonanza ging nog een seizoen door zonder Hoss, en het veertiende en laatste seizoen eindigde op 16 januari 1973. De precieze omstandigheden van Hoss' dood werden tijdens de originele serie niet besproken. Pas jaren later, in de tv-film Bonanza: The Next Generation (1988), werd onthuld dat Hoss verdronk terwijl hij iemands leven probeerde te redden.
DE OPNAMES
Opnames vonden plaats in studio’s in Hollywood én op filmlocaties rond Lake Tahoe. In werkelijkheid is dat gebied bergachtig, dicht bebost en absoluut prachtig - perfect als decor voor een rijke veehoudersfamilie. Later werd er zelfs een toeristische attractie gebouwd: De “Ponderosa Ranch” bij Incline Village (Nevada) waar bezoekers het huis en de sets konden bezichtigen. Die attractie bestond tot 2004 en is daarna gesloten en verkocht.
DE INHOUD
De serie draait om Ben Cartwright, een weduwnaar met drie zonen van verschillende moeders: Adam, Hoss en Little Joe.
Hun uiteenlopende karakters boden een breed scala aan morele en sociale thema’s, variërend van rechtvaardigheid tot familiebanden. Veel afleveringen draaiden om ethische dilemma’s en de bescherming van de gemeenschap. Bonanza werd een cultureel fenomeen dankzij zijn sterke familiewaarden en morele thema’s. Het diende als model voor latere westerns en dramaseries. De herkenbare opening met het brandende kaartbeeld en het iconische thema van Jay Livingston en Ray Evans zijn blijvende symbolen van het televisietijdperk van de jaren '60.
Intro van de serie Bonanza, met beneden Lake Tahoe, daarboven de fictieve Ponderosa ranch en boven het western-stadje Virginia City.
DE FEITEN
- Uitgezonden: 1959–1973 op NBC;
- Aantal seizoenen: 14;
- Aantal afleveringen: 431;
- Hoofdrollen: Lorne Greene (Pa Cartwright), Pernell Roberts (Adam), Dan Blocker (Hoss), Michael Landon (Little Joe);
- Locatie: Fictieve Ponderosa Ranch, nabij Virginia City, Nevada.
RAWHIDE
Rawhide is een Amerikaanse westerntelevisieserie die van 1959 tot 1965 op CBS werd uitgezonden. De serie draait om de avonturen van de “trail boss” Gil Favor (Eric Fleming) en zijn assistent Rowdy Yates (een jonge Clint Eastwood) terwijl zij kuddes vee door gevaarlijk en ongetemd terrein leiden door het Amerikaanse Westen, vaak door de regio's van Texas tot Kansas in de jaren 1860. De afleveringen combineren actie, morele dilemma’s en gastrollen die typische thema’s van de klassieke tv-western uitlichten, zoals rechtvaardigheid en overleving. Het werd een van de langstlopende en populairste westernseries van zijn tijd. Gemaakt door Charles Marquis Warren, legde Rawhide de nadruk op realisme in zijn weergave van het leven op de open prairie.
DE OPNAMES
De serie werd grotendeels in Californië opgenomen, met gebruik van ruige landschappen om het gevoel van het Amerikaanse Westen te versterken. De herkenbare titelsong, gezongen door Frankie Laine, werd een cultklassieker en droeg bij aan de populariteit van de reeks.
Intro van de tv-serie Rawhide, gezongen door Frankie Laine.
DE FEITEN
De serie geldt als een van de laatste grote “cattle drive”-westerns en beïnvloedde latere producties in het genre door zijn episodische structuur en focus op groepsdynamiek.- Uitgezonden: 1959–1965
- Zender: CBS
- Aantal seizoenen: 8
- Hoofdrolspelers: Eric Fleming, Clint Eastwood
- Bekend om introthema “Rawhide” van Frankie Laine.
CLINT EASTWOOD
Rawhide lanceerde de carrière van Clint Eastwood, die later wereldberoemd werd door zijn rollen in spaghettiwesterns en als regisseur. Clinton "Clint" Eastwood (San Francisco, 31 mei 1930) is een Amerikaans filmacteur, filmproducent, filmregisseur en politicus. Hij werd een icoon van de Amerikaanse cinema dankzij zijn stoïcijnse rollen in westerns en misdaadfilms (Dirty Harry) en groeide uit tot een van Hollywoods meest gerespecteerde regisseurs. Eastwood heeft in diverse grote films gespeeld en later ook zelf grote films geregisseerd en geproduceerd. Verder heeft hij zich op latere leeftijd in de politiek begeven, onder andere als burgemeester.
