DE MISSISSIPPI

EEN STROOM VAN MUZIEK

Waarom een aparte pagina over de Mississippi-rivier? Het was in de delta van deze rivier, op de plantages, de katoenvelden (cottonfields), waar de Blues werkelijk begon. Aan zijn monding zag de Jazz het levenslicht. Langs en over deze rivier verspreidden de bevrijde slaven zich naar het noorden en zuiden van de VS.

foto achtergrond: © Peter Hawkins Photography

De Mississippi is een reusachtig netwerk van waterlopen, reikt tot in 31 staten, en verzamelt het water van zowat de helft van het grondgebied van de Verenigde Staten. Hij ontspringt op zo'n 450 meter boven zeeniveau in het Itascameer in Noord-Minnesota, een van de noordelijkste staten van de VS. Het meer is maar 4,7 vierkante kilometer en de rivier is hier nog niet meer dan een beekje van hooguit drie meter breed met helder water dat door de moerassen loopt.

afb.: De Mississippi, van Itascameer tot de Golf van Mexico. Klik op de afbeelding voor een vergroting.

Het is in dit moerasgebied een "vlechtende rivier" wat inhoudt dat er veel kleine stroompjes zijn die regelmatig van loop veranderen. Onderstaand filmpje geeft, net als de achtergrondfoto van deze pagina, de oorsprong weer van deze machtige rivier.


De Mississippi is op de Missouri na de langste rivier van Noord-Amerika (3766 kilometer lang). De naam komt van het Ojibweg-woord Messipi wat groot water betekent (de Ojibweg zijn een volk van inheemse Amerikanen). Ook werd de naam Mee-zee-see-bee wel gebruikt wat betekent Vader van Waters. Vanaf zijn bron in de buurt van de grens met Canada slingert deze kolos zich door geheel Noord-Amerika van noord naar zuid. In de omgeving van Minneapolis (grootste stad) en St.-Paul (hoofdstad) in Minnesota voegen zich de eerste van de vele zijrivieren, de Minnesota River en de St. Croix River, zich bij de Mississippi. Met als gevolg dat het beekje een steeds grotere en bredere rivier wordt. Maar ook hier is de rivier nog overwegend vlechtend.

afb.: De eerste zijrivieren voegen zich bij de Mississippi

Van Minneapolis tot Saint Louis vloeit de Mississippi door uiterwaarden tussen hoge en steile oevers waar de loop nog steeds verandert. Bij Cairo is de samenvloeiing van de Mississippi met de Ohio.

foto: Samenvloeïing van de Ohio met de Mississippi

Als een van de weinige plaatsen in Illinois wordt Cairo door dijken beschermd. Na de plaats Cairo in Illinois begint de rivier echter te meanderen d.w.z. hij begint te kronkelen waarbij aan de buitenbochten erosie plaatsvindt (een afschrapende werking) en in de binnenbochten sedimentatie (afzetting) van grind, zand en klei. Een verschijnsel wat vaker voorkomt bij rivieren in laagland.

Dit houdt in dat de rivier bochtiger wordt en de bochten maar traag wijder worden. De rivier zwelt pas echt uit naar zijn grootheid als de grootste zijrivier in St.-Louis erbij komt: de Missouri.

foto: De Missouri voegt zich bij de Mississippi

De Mississippi wordt dan in een keer een stuk breder en het water wordt ook troebeler door al het sediment dat toegevoegd wordt aan het water. Het is hieraan dat de rivier de Mississippi zijn bijnaam ontleend: Muddy Waters.

DE MISSOURI

De Missouri is een zijrivier van de Mississippi, maar is wel de langste rivier van Noord-Amerika met zijn 4370 km. Hij ontspringt in de Rocky Mountains (in de staat Montana) op ongeveer 2800 meter en wordt gevormd door de samenvloeiing van de Jefferson, de Gallatin en de Madison. De Missouri vervolgt dan haar weg met watervallen en stroomversnellingen door de Big Belt en Little Belt Mountains (Great Falls). Op de hoogvlakte van Montana stroomt de rivier in oostelijke richting. Daar neemt hij het water op van talrijke zijrivieren. Eén van de belangrijkste is de Yellowstone. De Missouri vervoert een grote hoeveelheid slijk en kreeg dan ook de bijnaam "Big Muddy".

DE DELTA

De Mississippi is de trots van de Amerikanen. Hun symbool van kracht. Amerikanen spreken van hun "brown god". Ondanks zijn loerende gevaar en wispelturigheid. Het ene moment een lieflijke stroom, het andere moment een woeste en kolkende watermassa die al heel wat mensenlevens op zijn naam heeft staan. De rivier verlegt zich constant. Meanderend zoekt hij zich een weg naar beneden. Op die manier zijn de eens zo bloeiende havensteden aan de rivier geworden tot spooksteden landinwaarts, verlaten langs een of andere afgesneden meander.

foto: De meanderende Mississippi in de Delta, op weg naar de Golf van Mexico De delta zelf is een kolossaal en doorlopend bedreigend netwerk van rivieren, moerassen, stromen en kreken. Maar de rivier zorgt tegelijk voor vruchtbare grond. Katoen en suikerriet waren en zijn een belangrijke bron van inkomsten voor de aan de rivier gelegen staten.

De Mississippi Delta is een moerasgebied in het noordwesten van de Amerikaanse staat Mississippi. Dit gebied moet niet verward worden met de Mississippi River Delta in Louisiana, want dat is de plek waar de Mississippi in zee stroomt. De Mississippi Delta ligt aan de oostkant van de rivier de Mississippi en begint iets ten zuiden van de stad Memphis (Tennessee). Aan de andere kant wordt het gebied voor het grootste deel begrensd door de rivier de Yazoo. Zo'n vierhonderd kilometer zuidelijker komen beide rivieren bij elkaar, ter hoogte van Vicksburg. Het gebied heeft een oppervlakte van 11.000 vierkante kilometer, wat ongeveer gelijk staat aan twee 2/3 van België of 2/5 van Nederland. Tot 1820 was het een ongerept gebied met loofbossen. Vanaf 1820 begonnen kolonisten met de ontginning om er katoen te verbouwen.

MUZIEK EN AVONTUUR

Wie Mississippi zegt roept meteen bij velen de sfeer op van avontuur en muziek.

  • Avontuur: omdat zich hier in de delta rond 1884 de verhalen afspeelden van Tom Sawyer en Huckleberry Finn. De eerste Amerikaanse romans ontsproten uit de pen van Samuel Langhorne Clemens, beter bekend als Mark Twain. Een Amerikaanse schrijver en humorist die zelf 2 jaar aan het roer stond van een Mississippi-steamboat.
  • foto: Mark Twain (30 november 1835 - 21 april 1910)

  • Muziek: omdat veel muziekstijlen afkomstig zijn uit het Mississippi stromingsgebied: de Jazz in New Orleans (Louis Armstrong begon zijn artiestencarrière op de steamboat (raderboot) in deze contreien), de Zydeco en Cajun-muziek in Louisiana, de "down home" Delta Blues in Clarksdale, de Blues en Rock-'n-Roll in Memphis. En niet te vergeten: veel artiesten gebruikten de Mississippi in hun naam, zoals Mississippi John Hurt en Mississippi Fred McDowell. Deze laatste was een van de inspiratiebronnen voor de Rolling Stones, zoals te zien in het filmpje beneden, met het nummer "You Gotta Move" (1964). De Rolling Stones coverde het nummer op hun LP "Sticky Fingers" in 1971. De Rolling Stones, van oorsprong een Bluesband, dankt zijn naam aan de titel van het Muddy Waters-nummer "Rollin' Stone".

    Van Memphis (Tennessee) tot Baton Rouge, de hoofdstad van Louisiana, loopt de Mississippi parallel aan de Highway 61, de Interstate Highway van Wyoming (Minnesota) tot New Orleans (Louisiana).

    foto: Highway 61, beter bekend als The Blues Highway

    2300 kilometers autosnelweg, die bekend staat als de Bluesroute. Op de foto van de Louisiaanse hoofdstad Baton Rouge een duidelijk beeld van de bruine kleur van het water.

    foto: Baton Rouge, hoofdstad van Louisiana, gelegen aan de "Muddy Waters"

    De Mississippi mondt uiteindelijk na bijna 3800 kilometers via die reusachtige delta uit in de Golf van Mexico, en alsof hij zijn bestaan niet wil opgeven, tot ver in zee een spoor van modder en leem achterlatend. Het einde van de MUDDY WATERS.

    foto: HET EINDE VAN DE MUDDY WATERS

    DE RADERBOTEN OP DE MISSISSIPPI

    Iedereen heeft ze wel eens gezien op foto, film of in het echt: de traditionele "passenger steamboats" met hun grote rode schoepenrad, die de boot vooruit stuwen. Een beeld wat hoort bij de rivier. Daarom tenslotte een korte "special" over deze transportmiddelen.

    In 1811 werd de eerste raderboot "New Orleans" gebouwd in Pittsburgh. Ze werd door Nicholas Roosevelt (familie van de toenmalige president) naar New Orleans gebracht. Haar eerste reis was al geen succes door de New Madrid-aardbeving

    afb.: de New Madrid breuklijn, van Illinois tot in Arkansas

    (de New Madrid breuklijn ligt aan de rivier midden in een seismisch actieve zone), de zwaarste aardbeving die ooit gevoeld werd ten oosten van de Rocky Mountains. De New Orleans heeft maar twee jaar gevaren. Op 14 juli 1814 zonk de boot toen ze op een zandbank liep vlak bij Baton Rouge, Louisiana's hoofdstad.

    Het aantal stoomboten met raderen nam al snel toe op de Mississippi. Waren er in 1817 maar 14, in 1819 waren er al 31 raderboten actief. De zgn. carriersteamboats werden gebruikt voor het verschepen van kolen, katoen, hout, suiker, granen en vee. Later werden ze ook ingezet voor het vervoer van de slaven.

    foto: De carriersteamboats, in het begin nog vrachtschepen

    Ze konden stroomopwaarts net zo snel varen als stroomafwaarts wat hun populariteit verklaarde. De boten werden aangedreven door een stoommachine en volledig gemaakt van hout. Ze waren gemiddeld ongeveer 43 meter lang en 6 meter breed. Hun diepgang was niet veel groter dan die van een kano. De boten hadden interne masten (ook wel kingposts genoemd) of ijzeren spanten om het doorhangen van de romp te voorkomen. Er waren twee roeren aanwezig om het schip te besturen. Verder waren er twee uitvoeringen van de raderboten: de een met twee schoepenraderen zowel links als rechts, de andere uitvoering met een schoepenrad aan de achterkant. De passagiersschepen werden uitgevoerd met twee dekken. Ze werden rijkelijk versierd met houtwerk en fluweel. Er waren trappen, keukens en elegante hutten met woonkamers aanwezig. In de woonkamers, damessalon en rookkamer stonden pluche stoelen en de hutten werden versierd met verguldwerk. De schepen werden slecht onderhouden en gingen maar een jaar of vijf jaar mee. Naast de normale slijtage kenmerkten de schepen zich door veelvuldige branden en ketelexplosies. Tussen 1840 en 1860 vonden zo'n 4000 mensen de dood vanwege een ketelexplosie en 500 schepen werden hierdoor vernietigd.

    Tussen 1920 en 1940 kwamen de dieselboten in opkomst en langzaam verdrongen deze de raderboten die door stoom werden aangedreven. Op de dieselboten was minder personeel nodig (ongeveer de helft) en bovendien waren ze veel veiliger. Werden de zogenaamde "steamboats" vroeger gebruikt voor het transport van katoen, suikerriet en slaven voor de plantages (het was tenslotte hier waar de slaven aan land kwamen),

    De steamboat Natchez, een van de bekendste raderboten die vaart tussen New Orleans en Natchez

    tegenwoordig zijn het luxe cruiseschepen waar je jezelf (in een 19de-eeuwse sfeer!) kan laten verwennen met hapjes, cajunfood (spicy streekgerechten), catfish (meerval), drankjes en live muziek van het jazzorkest aan boord (bij mooi weer op het bovendek) al varend richting Natchez of terug. Zie foto's beneden.

    foto: Sommige boten vinden hun laatste rustplaats ergens langs het water, overwoekerd door het groen.

    Op de volgende pagina een reisje stroomafwaarts de Mississippi, van Chicago tot New Orleans. Met een beschrijving, de highlights of in het oog springende (historische) feiten en vooral veel foto's van de plaatsen stadjes Chicago, Memphis, Clarksdale, Greenville, Vicksburg en New Orleans. Klik HIER.